Zelfdiscipline

Inleiding
Hieronder kun je informatie vinden over zelfdiscipline en hoe je dit kunt opbouwen. Het woord "zelf"-discipline impliceert, dat je dit ook "zelf" opbouwt. Niets houdt je echter tegen om hiervoor hulpmiddelen te gebruiken. Een van die hulpmiddelen is het gebruik maken van een counsellor of coach via email en/of face-to-face. Deze kan je begeleiden op allerlei fronten. Misschien haak je bijvoorbeeld steeds weer af en wil je onderzoeken hoe dit komt of zou je wel eens een gestuctureerd stappenplan willen maken en toetsen? Ben je hierin geintresseerd of wil je nog wat extra informatie, neem dan contact met mij op.

Wat is zelfdiscipline?
Dit is het vermogen om jezelf aan te sporen om iets te gaan doen, terwijl je misschien liever iets heel ander zou willen doen. Het is dus eigenlijk een manier waarop je zelf meer prioriteit geeft aan iets wat op de langere termijn belangrijker voor je zelf is. Net als alle andere leerprocessen, is ook zelfdiscipline te leren. Ook hier geldt, hoe meer je oefent, hoe beter je er in wordt. Oefen je minder, dan wordt je zelfdiscipline ook minder. In principe heeft iedereen een bepaald niveau van zelfdiscipline, maar is het niet bij iedereen even goed ontwikkeld.

Hoe werkt zelfdiscipline?
Om zelfdiscipline op te bouwen moet je proberen om uitdagingen aan te gaan die je voor elkaar kunt krijgen maar die wel tegen de grenzen van je kunnen aan liggen. Dit betekent dus niet dat je iedere keer uitdagingen moet aan gaan die je toch al niet kunt bereiken, want dat demotiveert alleen maar. Het betekent echter ook niet dat je in je comfortzone moet blijven, want daar leer je dan weer niet van.

Op het moment dat je succes hebt, moet je de grens verhogen van wat je wilt bereiken. Op deze manier ontwikkel je zelfdiscipline. Zou je dit niet doen, dan blijft je hoeveelheid zelfdiscipline gelijk. Het is eigenlijk net zoals alles wat je leert; door oefening word je steeds beter, en wanneer je niet meer oefent, neemt de vaardigheid meestal af.
Loop niet te hard van stapel. Wanneer je ineens allerlei doelen stelt, en je verwacht ook nog eens dat je dit van het ene op het andere moment volhoudt, weet je eigenlijk al bij voorbaat dat het niet gaat lukken. Stel dus altijd realistische doelen. Begin klein en bouw het op. Om uiteindelijk een eindexamen te doen, moet je tenslotte ook eerst allerlei proefwerken hebben gedaan.

Wat ook erg belangrijk is, is om jezelf niet te vergelijken met andere mensen. Dit gaat je namelijk echt niet helpen. Wanneer je ziet dat je zwakker ben dan de meeste krijg je misschien de neiging om het sneller op te geven. Wanneer je juist sterker bent, heb je wellicht de neiging om het “rustiger” aan te doen. In beide gevallen schiet je er niets mee op.

Wat wil je?
Ten eerste moet je er achter komen waar je op dit moment staat in dit leerproces, want zoals al eerder gezegd, moet je realistische doelen stellen. Wanneer je niet weet waar je staat, is het onmogelijk om realistisch een doel te stellen. Misschien heb je bijvoorbeeld wel problemen in een bepaald gebied van je leven, terwijl je dit aan jezelf niet wilt toegeven.

Waar het bij veel mensen ook vaak mis gaat, is het teveel tegelijkertijd willen doen. Wanneer je meerdere doelen kiest, heb je een verhoogde kans, dat je er ook meerdere niet haalt. Je kunt je energie immers maar een keer gebruiken. Bovendien kost het ook erg veel moeite om jezelf steeds op weer iets anders te focussen. Prioriteiten bepalen is dus essentieel.

Het stappenplan

Wanneer je eenmaal een goed doel hebt, kun je een stappenplan maken waarin staat hoe je dit doel kunt bereiken. Een dergelijk plan begint dus met stappen die makkelijk zijn en gaat gaande weg over in wat grotere uitdagingen. Een van de onderdelen van een dergelijk plan, is ook het scheppen van de ideale condities.

Het opbouwen van zelfdiscipline vergt tijd en overkomt je niet zomaar. Je moet er doel-bewust mee omgaan. Het is vaak hard werken en het blijft ook hard werken, maar je wordt sterker, zodat dingen die vroeger moeilijk waren, nu gemakkelijker worden.

Wat belangrijk is bij het verwezenlijken van je doelen, is dat je jezelf realiseert dat wilskracht iets is krachtigs is, maar steeds van tijdelijke aard. Als je er echter slim mee omspringt, kun je doelloosheid voorkomen en kansrijke situaties creëren.

Ik zeg dit omdat veel mensen in hun hoofd hebben dat ze alles kunnen doen op wilskracht. Men begint met volle moed, maar al snel, vaak al na enkele dagen, haakt men af. De wilskracht houdt gewoonweg niet lang genoeg aan om je gefocust te houden en je vervalt in oude gewoontes. Vervolgens wordt weer een poging ondernomen, op een vergelijkbare manier en voila, een vicieuze cirkel is gecreëerd. Hier kan je heel erg moe van worden!

Waar je voor moet zorgen, is dat aan het eind van iedere stap, er een nieuwe betere uitgangspositie is, zodat opvolgende stappen minder moeite kosten. Wanneer je bijvoorbeeld studeert, is het goed om aantekeningen te maken, zodat je bij het vervolg van je studie, je alleen maar even je aantekeningen hoeft door te nemen i.p.v. weer door het hele boek te moeten gaan.

Houvast en hulpbronnen
Dit zijn mensen, plaatsen, activiteiten of dingen die volgens jou bruikbaar zijn om het proces te volbrengen. Omdat deze zaken essentieel kunnen zijn voor het bereiken van jouw doel, is het goed om te bekijken, welke deze nu precies zijn. Het is heel handig om hier samen met iemand over te brainstormen en vaak kom je er achter dat het er meer zijn dan je denkt! Het is erg belangrijk dat je, voor het gebruiken van de hulpbron, het belang van de hulpbron erkent. 

Hulpbronnen kunnen ook tegen je werken. Daarom moet je regelmatig kijken of alles wel goed gaat. Soms moet je namelijk tijdens het proces van strategie veranderen. Misschien is bijvoorbeeld een PC een goed hulpmiddel voor jou, maar is de aanwezigheid van een internetverbinding op de PC een te grote verleiding, om het apparaat echt alleen voor de studie te gebruiken. Je zit steeds te internetten. Al met al is kan een hulpbronnen-analyse heel goed voor je werken. Van belang is dus dat je de hulpbronnen bij elkaar zoekt, ze hierna activeert en daarna ook regelmatig checkt. 

Klik hier voor een voorbeeld van een hulpbronnen-analyse

Breng structuur aan
Een belangrijk punt is dat je je leven gestructureerd en georganiseerd indeelt. Voor sommige mensen kan dat erg lastig zijn. Wanneer je rommelig bent, moet dit echter niet een excuus zijn om van je leven een puinhoop te maken. Soms is het mogelijk om met wat kleine aanpassingen een redelijke structuur in je leven te krijgen.

Iets wat vaak voorkomt is, dat allerlei kleine bezigheden je doel verdoezelen en je je focus kwijt raakt. Een mens heeft nu eenmaal ook taken die niet bijster interessant zijn, maar samen wel heel wat tijd kosten. Wanneer je die bezigheden verslonst, en er geen tijd aan besteed, kunnen ze je leven tot een grote puinhoop maken. Ik denk dan bijvoorbeeld aan het onderhoud van je huis, het betalen van rekeningen en het doen van de was.

Hoeveel dingen staan op dit moment nog op jouw lijstje van dingen die afgewerkt moeten worden, die met wat werk zo gedaan kunnen worden? Het overkomt iedereen wel eens dat er iets blijft liggen, en dan vooral de dingen die saai zijn. Maar ondertussen knagen ze aan je. Zo leg ik, wanneer ik thuis kom, de post soms op een aftewerken-post stapeltje. Deze stapel heeft de neiging te groeien, en ja, daardoor vergeet ik wel eens wat, waardoor ik extra tijd moet steken in wat er fout is gegaan. Bovendien is een stapel onafgewerkte post, als een doorn in het oog. Afijn, persoonlijke effectiviteit gaat omhoog, wanneer je dingen meteen afhandelt op het moment dat je ze kunt afhandelen.

Om gefocust te blijven is het nodig om tijd te steken en te blijven steken in zaken die moeten gebeuren. Dit klinkt wellicht heel simpel, maar toch lopen veel mensen hier tegen aan. Ze vergeten dat ook de gewone zaken aandacht nodig hebben, en terwijl het project goed lijkt te lopen, worden de poten er onder vandaan gezaagd.

Als je niet weet wat je allemaal moet doen, zul je het moeten inventariseren. En dingen die je niet kunt, zul je moeten leren of uitbesteden. Een ding is zeker, wanneer je leven een rommeltje is, blijf je vaak achter de feiten aanlopen.

Toets je koers en doel!
Alles wat ik tot nu toe geschreven heb, heeft te maken met de zelfdiscipline die je nodig hebt om een bepaald doel te bereiken. In dit proces is het verstandig om regelmatig te kijken of je nog op koers ligt, want misschien moet je je koers wel aanpassen. Het heeft geen zin een koers aan te houden waarmee je je doel voorbij schiet.

Ook in een latere fase kun je jezelf voor de gek houden. Hoeveel mensen zijn er niet, die vol goede moed een tijd lang bezig zijn met iets, maar waar uiteindelijk het proces in stilte eindigt? Wanneer je (tegen jezelf) zegt dat het redelijk goed gaat, maar je kijkt niet of je nog op koers ligt, is dit eigenlijk een onzinnige uitspraak. Op deze manier word het doel onduidelijk, maar kun je toch doen alsof het “goed” gaat, terwijl je niet bereikt wat je wilt. Een groot nadeel aan deze denkwijze is dat je het vaak ook zelf gaat geloven. Houdt je doel en koers dus scherp bij! Is het nog steeds wat ik wil? Ben eerlijk tegen jezelf!

Er zijn ook mensen die vrij hardnekkig zijn in het volhouden van iets, terwijl ze niets aan het eindresultaat hebben. Aan koppigheid heb je niets. We leven in een prestatiegerichte-maatschappij waarbij resultaat bijna heilig is. Zo zijn er ook veel mensen opgegroeid, die een overdreven schuldgevoel krijgen, wanneer ze iets niet afmaken. Ik denk zelf dat het getuigd van inzicht, wanneer je het lef hebt om de stekker uit een project te trekken, wanneer deze niet voldoet. Waarom? Om de simpele reden dat je nu weer tijd creëert om andere zaken op stapel te zetten.