Perfectionisme
Wat is perfectionisme?
Perfectionisme zijn gedachtes en gedrag die je zelfvertrouwen
beschadigen, doordat je bezig bent met onrealistisch hoge doelen. Natuurlijk is
het niet erg om voor succes te gaan, zolang dat maar niet ten koste gaat van
jezelf en anderen. Perfectionisme kan je echter de persoonlijke voldoening ontnemen
waardoor je uiteindelijk minder voor elkaar krijgt dan mensen met meer
realistische doelen.
Oorzaken van perfectionisme
Perfectionisme ontstaat vaak op jonge leeftijd wanneer de
mensen om je heen je vooral waarderen om de dingen die je goed doet of om de
dingen die je hebt bereikt. Een gevolg hiervan kan zijn dat je de goedkeuring
van anderen nodig hebt om jezelf te gewaardeerd te voelen. Hierdoor kan het gebeuren
dat je eigenwaarde primair is gebaseerd op wat anderen van je denken. Dit kan
je kwetsbaar maken en extreem gevoelig voor opmerkingen en kritiek van juist
die anderen. Om jezelf hier tegen te beschermen, zul je wellicht proberen om
alles perfect te doen. Perfectionisme is hierdoor een soort
overlevingsstrategie geworden.
Gevolgen van perfectionisme
-
Angst om te falen. Perfectionisten zien vaak het
niet behalen van doelen als een persoonlijk falen en keuren zichzelf hiermee
dus af.
-
Angst om fouten te maken. Perfectionisten zien
vaak geen verschil tussen het maken van fouten en persoonlijk falen. Doordat ze
hun leven vervolgens zo inrichten dat er geen fouten gemaakt kunnen worden,
missen ze vaak de mogelijkheid om te leren en te groeien.
-
Angst om te worden afgewezen. Perfectionisten
laten niet graag hun tekortkomingen zien, omdat ze vrezen dat ze dan niet meer
geaccepteerd worden. Het nastreven van perfectie is een manier om zichzelf te
beschermen tegen kritiek, afwijzing en afkeuring.
-
Alles-of-niets
denken. Perfectionisten geloven regelmatig dat ze waardeloos zijn wanneer de
dingen die ze bereikt hebben niet perfect zijn. Zij kunnen moeilijk situaties
in perspectief zien. Is hun huis bijvoorbeeld goed opgeruimd, maar ligt er nog
ergens post, dan kan dit hun het gevoel geven dat het een enorme troep is.
-
Van alles
“moeten”. Het leven van een perfectionist zit meestal vol dingen die nog
moeten, omdat ze er anders geen goed gevoel bij hebben. Door de grote
hoeveelheid aan moetjes, houden perfectionisten weinig rekening met wat ze zelf
willen en nodig hebben.
- Het geloof dat anderen het veel makkelijker hebben. Perfectionisten
denken vaak dat anderen succes hebben met minimale inspanning en fouten en dit
doen met groot zelfvertrouwen. En dit terwijl ze zelf oneindig veel
inspanningen verrichten en het nooit goed genoeg is.
De negatieve spiraal van perfectionisme
Een perfectionistische houding kan een negatieve spiraal
veroorzaken.
-
De perfectionist zet onhaalbare doelen
-
Het doel wordt niet gehaald omdat het onmogelijk
was
-
De constante druk om perfect te zijn en het
onoverkomelijke steeds weer falen, doet de effectiviteit en productiviteit
afnemen
-
De perfectionist bekritiseert zichzelf en geeft
zichzelf de schuld, dat resulteert in een verminderd zelfvertrouwen, angsten
en/of depressieve gevoelens
-
De perfectionist geeft het helemaal op en stelt
nieuwe doelen (zie punt 1).
Perfectionisme en relaties
Perfectionisten hebben de neiging om voor uit te lopen op, of
bang te zijn voor, afkeuring of afwijzing door de mensen om hen heen. Omdat ze
hier voor bang zijn, kunnen ze nogal defensief reageren op kritiek waarmee ze
anderen frustreren en van hen vervreemden. Zonder zich dit te realiseren kunnen
ze anderen soms onrealistisch hoge normen opleggen, zeer kritisch zijn en
veeleisend zijn. Verder zullen ze wellicht proberen om niet hun fouten te laten
zien, zich hierbij niet realiserende dat zelfonthulling iemand anders de
mogelijkheid geeft om hen ook als mens te zien en dus ook aardiger. Door dit
patroon vinden perfectionisten het vaak moeilijk om diepere banden aan te gaan
en zijn dus ook vaak minder tevreden over relaties en vriendschappen.
Wat te doen, wanneer je partner een perfectionist is?
Met dingen zo
goed mogelijk proberen te doen, is niks mis. Dit is juist een
goede kwaliteit. Vervevelend wordt het, wanneer iemand hierin
doorschiet en deze kwaliteit een valkuil wordt, zeker wanneer
dit je partner betreft. Perfectionisten hebben namelijk vaak
de neiging om hun eigen (te) hoge verwachtingen, hun partner op te
leggen. Dit gaat meestal ten koste van de sfeer in een relatie, met alle gevolgen van dien.
Als partner van e.d. perfectionist, moet je jezelf realiseren, dat het
opgelegd krijgen van hoge eisen, ten kosten kan gaan van jezelf
en je gevoel van eigenwaarde. Je partner gaat
namelijk over jouw grens heen en hierdoor, voel je jezelf meestal niet
fijn.
Wanneer je in zo een situatie zit, is het goed om het gedrag van de
ander, met of zonder hulp, toch aan te kaarten. Doe je dit
niet, dan zul je jezelf steeds slechter voelen en zal het gevoel en
respect, uiteindelijk uit de relatie verdwijnen.
Wat kun je aan perfectionisme doen?
Als eerste moet je jezelf realiseren dat perfectionisme niet
wenselijk is. Natuurlijk is het wel goed om voor iets te gaan, zolang het maar
niet ten koste gaat van jezelf. Een perfectionist is niet snel blij met welk
resultaat dan ook, en brengt zijn eigenwaarde hiermee omlaag. Erkenning dus,
dat perfectionisme een probleem is, is essentieel om er iets aan te doen. Vervolgens
zal je moeten proberen om de gedachtes en het gedrag die de basis vormen van
dit perfectionisme, te overwinnen.
Hieronder enkele strategieën:
- Gebruik realistische en dus haalbare doelen gebaseerd op
wat jij wilt en nodig hebt (en dus niet van een ander) en op wat jij in het
verleden hebt bereikt. Dit stelt je in staat om die doelen ook daadwerkelijk te
bereiken, waardoor je zelfvertrouwen groeit.
- Gebruik stapsgewijs subdoelen. Wanneer je een (sub)doel
hebt bereikt, kun je je volgende doel stellen, net iets verder dan dat je al
hebt bereikt.
- Probeer je eigen gevoel van succes op waarde te schatten. Wanneer
je weet dat je perfectionistisch bent, is het juist de kunst om met net iets
minder ook tevreden te zijn. Wanneer je dit moeilijk vindt, kan je ook aan
iemand anders vragen, die op de hoogte is van jouw perfectionisme, om je te
helpen relativeren. Niemand is namelijk perfect!
- Probeer je te richten op het proces waar je mee bezig bent
en dus niet alleen het resultaat. Jouw persoonlijke succes hangt namelijk niet
alleen af van het uiteindelijke resultaat, maar ook van het gevoel wat je
tijdens het proces had. Jouw gevoel op weg naar het resultaat is dus ook een
soort resultaat!
- Gebruik gevoelens van angst en depressie juist als kansen.
Wanneer deze namelijk optreden kun je jezelf afvragen of je de lat niet te hoog
hebt gelegd.
- Confronteer jezelf met de angsten die wellicht dit
perfectionisme voeden. Stel jezelf de vraag waar je bang voor bent, of wat het
ergste is dat je kan overkomen.
- Erken dat veel positieve dingen in het leven alleen maar
geleerd kunnen worden door fouten te maken. Wanneer je een fout maakt, vraag
jezelf dan af wat je kunt leren van deze ervaring. Maak ook eens een lijst van
de recente dingen die je hebt geleerd van fouten die je hebt gemaakt.
- Vermijdt het alles-of-niets denken. Ook wanneer je soms
maar gedeeltelijk je doel bereikt, kan dit een goed resultaat zijn
- Leer om de dingen
die je doet, verschillende prioriteiten te geven. Niet alles wat je doet is
even belangrijk.
|
Links Counseling en Coaching:
Stress en spanningen
Onrustige gevoelens
Zelfdiscipline
Levensdoelen en zingeving
Dertigerscrisis
Zoek je een relatie?
Sleur in je leven
Opheffen blokkades
Stoppen met piekeren
Life Coaching
Link Pagina
Bel nu: 06 - 33131472
of mail
info@counselpraktijk.nl
|
